Քաղաքականություն

Հայաստանում 2026 թվականին տեղի ունեցած խորհրդարանական ընտրություններում թեև հաղթեց գործող իշխանությունը, սակայն միաժամանակ բացահայտվեցին «իշխանավարման գնի» ազդեցության խորացումը, հակաիշխանական ընտրազանգվածի ձևավորման ուղղությունները և ընտրողների քաղաքական վարքագծի փոփոխությունները։ Փաստական տվյալների վրա հիմնված վերլուծությամբ Ներսես Կոպալյանը բացահայտում է Հայաստանի փոփոխվող քաղաքական իրականության հիմնական միտումները։

Ժողովրդավարական համակարգերում գնահատվում է ոչ միայն իշխանությունների, այլ նաև նրանց մարտահրավեր նետող ուժերի աշխատանքը։ Անդրադառնալով Հայաստանի 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրություններին՝ Արմինե Բագիյանը պնդում է, որ վստահելի ու կառուցողական ընդդիմության ձևավորումն առանցքային նշանակություն ունի երկրի ժողովրդավարության ամրապնդման համար։

Իսրայելի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը ո՛չ իրավական վճիռ է, ո՛չ էլ զուտ բարոյական արարք, գրում է Դավիթ Խաչատրյանը: Այն դեպքում, երբ Իսրայելն ինքն է բախվում Գազայի հարցով ցեղասպանության մեղադրանքներին, այս որոշումը բարդ հարցեր է առաջացնում իրավունքի, քաղաքականության, հիշողության և պետական ճանաչման հետևողականության վերաբերյալ:

Ինչպե՞ս են ձևավորվել Հայաստանի և Ադրբեջանի անկլավները, ի՞նչ իրավական հիմքեր ունեն դրանք և ի՞նչ դեր կարող են խաղալ խաղաղության գործընթացում։ Անդրադառնալով այս հարցերին՝ Սոսի Թաթիկյանը ներկայացնում է նաև համեմատական միջազգային փորձը՝ Կիպրոսից մինչև Կենտրոնական Ասիա և Եվրոպա, ինչպես նաև վերլուծում կարգավորման հնարավոր տարբերակները, ուղիներն ու դրանց հետևանքները Հայաստանի և Ադրբեջանի համար։

Որտե՞ղ է ավարտվում անձնական կյանքի գաղտնիությունը և սկսվում հանրային շահը։ Բարձրաստիճան հոգևորականի մասնակցությամբ տեսանյութի արտահոսքի առիթով Անուշ Բեգոյանը ներկայացնում է այն սկզբունքները, որոնք օգնում են տարբերակել իրավաչափ հանրային վերահսկողությունը աղմուկից ու շահարկումներից։

Մինչ համաշխարհային գերտերությունները ձգտում են բազմաբևեռության, Հայաստանը բախվում է անորոշության։ Ռուսաստանի նահանջի և տարածաշրջանային շարունակական ճնշումների պայմաններում, Երևանը վարում է «հավասարակշռված և հավասարակշռող» արտաքին քաղաքականություն՝ խորացնելով հարաբերություններն ինչպես Արևմտյան երկրների, այնպես էլ Իրանի, Հնդկաստանի, Չինաստանի և այլոց հետ՝ իր անվտանգության և դիվանագիտության համարձակ վերակարգավորմամբ։

Հունաստանի և Մակեդոնիայի Նախկին Հարավսլավական Հանրապետության միջև տասնամյակներ տևած վեճը լուծվեց Պրեսպայի համաձայնագրով, որը պահանջում էր սահմանադրական հոդվածների և նախաբանի փոփոխություններ։ Ադրբեջանը ևս Հայաստանից պահանջում է սահմանադրական փոփոխություններ, սակայն արդյոք հնարավոր է հարցը լուծել Պրեսպայի օրինակով՝ մեկնաբանում է Ջորջ Մենեշեանը։

Իրանի շուրջ զարգացումները կարող են ուղղակիորեն ազդել Հարավային Կովկասի, մասնավորապես, Հայաստանի անվտանգության վրա։ Թեև Իրանը շարունակում է հավասարակշիռ քաղաքականություն վարել Հայաստանի ու Ադրբեջանի հետ, սակայն իր հարաբերությունները Իսրայելի ու ԱՄՆ-ի հետ ու հնարավոր նոր ռազմական բախումներն անվտանգության սպառնալիքներ կարող են ստեղծել նաև Հայաստանի համար։

Ադրբեջանը դասագրքերի, մանկական գրականության և ակադեմիական ծրագրերի միջոցով հաստատել է այն գաղափարը, թե Հայաստանը «Արևմտյան Ադրբեջան» է։ 2020 թվականի պատերազմից հետո նոր թափ առած այս խոսույթը արտահայտում է ծավալապաշտական ձգտումներ, որոնք տարածվում են Ղարաբաղյան հակամարտությունից անդին։

Բաքվում Լեռնային Ղարաբաղի ռազմաքաղաքական ղեկավարության և մյուս հայ ռազմագերիների դեմ կեղծ դատավարությունները բացահայտում են Ադրբեջանում պետության հովանավորած հակահայկական ատելությունն ու քարոզչությունը, սրում թշնամանքը, խոչընդոտում խաղաղության ջանքերին և ուժեղացնում Ալիևի բռնապետական ռեժիմի հիմքերը։